کتاب «تفسیر القرآن الکریم للشیخ الصدوق»، تالیف دکتر محمود کریمی مدیر مرکز آموزش زبان و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق علیه السلام و محسن دیمه کار توسط در قطع وزیری در سال در دسترس علاقمندان قراردارد .
در معرفی این کتاب آمده است: در کتاب «تفسیر القرآن الکریم للشیخ الصدوق»، می توان تبیینی متفاوت و ممتاز از جمع قرآن، نزول دفعی، سبعه احرف و مباحث مربوط به وحی که از جمله نوآوری های تفسیر شیخ صدوق در عرصه علوم قرآنی است را مشاهده کرد.
آراء تفسیری ابن بابویه اگر چه الهام گرفته از روایات اهل بیت علیهم السلام است اما وی در اثر انس با روایات اهل بیت و با اجتهاد به معنی واقعی آن، به تفسیر اجتهادی قرآن نیز روی آورده است.
تفسیری که صبغه روایی و جوهره اهل بیتی دارد.
وی در آثارش به مهمترین شبهات علمی مخالفان و معاندان در مباحث توحید، نبوت و امامت، با ظرفیت والای روایات اهل بیت علیهم السلام و رویکرد اجتهادی در کلام و تفسیر، پاسخ گفته است.
از آنجا که موضوع امامت مورد اهتمام جدی شیخ صدوق بوده، با مطالعه در آثار شیخ صدوق و تفسیر بازسازی شده ایشان، می توان به تفسیر و تصویر صحیح و دقیقی از اهم مباحث تفسیری-کلامی مربوط به امامت با رویکردی روایی-اجتهادی دست یافت.
دکتر محمود کریمی از مؤلفان کتاب «تفسیر القرآن الکریم للشیخ الصدوق» با تأکید بر بررسی شخصیت شیخ صدوق از جهات مختلف گفت:
شیخ صدوق دارای جامعیت علمی بودهاند، ایشان علاوهبر تفسیر در فقه، کلام و… نیز سرآمد زمان خود بودهاند.
وی یادآور شد: همت و پشتکار بسیار عالی از دیگر ویژگیهای شیخ صدوق بوده است. ایشان بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ کتاب رجالی با آن همه محدودیت تألیف کردهاند که متأسفانه بسیاری از آنها به دست ما نرسیده است.
عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، خلوص، عبودیت، توسل و سعه صدر علمی را از دیگر ویژگیهای شیخ صدوق برشمرد و اذعان داشت:
ایشان با علمای اهلسنت نیز ارتباط داشته و به بیان مطالب میپرداختهاند.
وی افزود: شیخ صدوق محدث و ناقد حدیث بودهاند که در تثبیت مبانی شیعه نقش بزرگی داشتهاند.
دکتر کریمی با یادآوری این موضوع که شیخ صدوق دارای تفسیر بوده و از بین رفته است، اظهار کرد:
کتاب حاضر براساس آثار ایشان و نظرات برخی دیگر از بزرگان احیا شده است.
اصل کار نیز از زمان مرحوم آیتالله مهدوی کنی آغاز شده بود. وی ادامه داد:
محتوای کتاب «تفسیر القرآن الکریم للشیخ الصدوق» روایت و اجتهاد است که در آن آرای شخصی و علوم قرآنی از منظر شیخ صدوق بیان شده است.
این کتاب به نوعی احیای تراث شیعه به شمار میآید.
مؤلف کتاب با تأکید بر اینکه جوانان باید از شخصیت افرادی مانند شیخ صدوق بهره بگیرند، بیان داشت:
وقتی به زندگینامه ایشان مراجعه میکنیم به چند نکته بر میخوریم؛ نخست، از دوران جوانی خود نهایت بهره را بردهاند، شیخ صدوق بخشی از کتابهای خود را در دوران نوجوانی نوشتهاند.
وی اضافه کرد: دوم، شیخ صدوق دارای جامعیت علمی بوده و این نشان میدهد اگر فقه میخوانیم تنها به آن اکتفا نکرده و در تفسیر، کلام و… نیز ورود داشته باشیم.
دکتر کریمی تصریح کرد: خصوصیت دیگر شیخ صدوق مطالعه و آشنایی با آثار دگراندیشان، دیگر مذاهب و… بوده است که این موضوع میتواند به وحدت نیز کمک کند.
وی جدیت و پشتکار را از دیگر ویژگیهای شیخ صدوق بیان کرد و گفت:
شیخ صدوق دارای عمر طولانی بودهاند، عمر طولانی به معنای عمر جسمانی نیست بلکه هنوز هم یک سطر از مطالب ایشان قابلیت نوشتن چندین مقاله را دارد و این یعنی ایشان هنوز زنده است.
