بقاع متبرکه به عنوان کانونهای معنوی و قلبهای تپنده شهرهای ایران، نقشی راهبردی در تعمیق و ترویج فرهنگ «امامت و ولایت» ایفا میکنند. در بازه زمانی دههی امامت و ولایت، این مکانهای مقدس فراتر از کارکرد زیارتیِ معمول، به پایگاههایی برای تبیین گفتمان غدیر تبدیل میشوند.
حضور در این مکانها در چنین ایام فرخندهای، پیوند ناگسستنی مؤمنان با سیره اهلبیت (ع) را بازسازی کرده و فضای جامعه را با عطر آموزههای علوی معطر میسازد. در واقع، بقاع متبرکه بستری هستند که در آن، مفاهیم انتزاعی ولایت به تجربههای ملموس و زنده برای آحاد مردم تبدیل میشوند.
یکی از کارکردهای اصلی بقاع در دهه امامت، ایجاد «شبکه پیوند اجتماعی» بر مدار حقیقت ولایت است. ایام غدیر، زمانِ جشن و سرور و در عین حال زمانِ تأکید بر اخوت اسلامی است. بقاع متبرکه با فراهم آوردن فضایی برای گردهمایی اقشار مختلف جامعه، بستر را برای تقویت همبستگی ملی و دینی مهیا میکنند. برگزاری آیینهایی نظیر اطعام غدیر، برپایی ایستگاههای صلواتی و ایجاد فضای جشن و شادی در صحن و سرای این اماکن، مفهوم «ولایت» را به عنوان ریسمانی که دلهای مؤمنان را به هم پیوند میدهد، در عمل به نمایش میگذارد.
علاوه بر جنبههای اجتماعی، بقاع متبرکه در این دهه نقشی کلیدی در «معرفتافزایی دینی» ایفا میکنند. با استفاده از ظرفیت خطبا، مبلغان و اساتید برجسته، این اماکن به دانشگاههایی باز تبدیل میشوند که در آن فلسفه غدیر، ضرورت امامت در نظام سیاسی اسلام و شاخصههای حکمرانی علوی تبیین میگردد. در این جلسات، مباحث تنها به تاریخ خلاصه نمیشوند، بلکه با پیوند زدن آموزههای آن دوران با چالشهای امروز، به پرسشهای اعتقادی جامعه پاسخ داده شده و «مدل زیستِ ولایتمدار» برای مردم تشریح میشود.
نقشِ هنری و فرهنگی بقاع متبرکه در دهه ولایت نیز انکارناپذیر است. این اماکن از دیرباز مهدِ هنرِ دینی بودهاند؛ از معماری و کاشیکاری گرفته تا شعر و مدیحهسرایی. در این ایام، بقاع میتوانند با برگزاری جشنوارههای ادبی، مسابقات کتابخوانی، و محافل شعرخوانی آیینی، شکوهِ واقعه غدیر را در قالبهای هنری به تصویر بکشند. این رویکردِ هنری باعث میشود که پیام غدیر، با لطافت و ظرافت بیشتری در جان مخاطب نفوذ کند و مفاهیم متعالی ولایت از طریق ابزارهای هنری ماندگار، در حافظه جمعی جامعه ثبت گردد.
همچنین، بقاع متبرکه میتوانند در ایام دهه امامت و ولایت، پرچمدار «خدمات اجتماعیِ کریمانه» باشند. بر اساس سیره امام علی (ع) که همواره یار و مددکار نیازمندان بود، بقاع میتوانند طرحهای همدلی و مواسات را در این دهه به اوج برسانند. آزادسازی زندانیان جرایم غیرعمد، تهیه جهیزیه برای نوعروسان، و دستگیری از خانوادههای محروم به نام و یاد امیرالمؤمنین (ع)، نمودِ عینی پیوند میان «ولایت» و «عدالت اجتماعی» است. این فعالیتها ثابت میکند که ولایتمداری، نه تنها در نماز و زیارت، بلکه در خدمت به خلق و گرهگشایی از کار مردم متبلور میشود.
در نهایت، بقاع متبرکه وظیفه «پاسداری از فرهنگ غدیر» در طول سال را بر عهده دارند و دهه امامت و ولایت، فرصتی برای «بازخوانی و تجدید میثاق» با این آرمانهاست. با نهادینه کردن برنامههای این دهه در تقویمِ عملکردیِ آستانها و تبدیل آنها به سنتهای پایدار، میتوان اطمینان حاصل کرد که پیام غدیر در گذر زمان کمرنگ نمیشود. بقاع متبرکه به عنوان سنگرهای مستحکم هویت دینی، با استمرار این برنامهها، روحِ پویای ولایت را در کالبد جامعه زنده نگه داشته و راه را برای رسیدن به جامعهای آرمانی و عدالتمحور هموار میسازند.
آستان حضرت شیخ صدوق در همین راستا و برای گرامی داشت دهه امامت و ولایت ویژه بیرنامه هایی را تدارک دیده است که از روز عید قربان و همزمان با اولین روز از این دهه پر خیر و برکت آغاز شده است .
