در واقع مجموعهای از گرانبهاترین روایات معصومین (ع) است که ایشان با دقت و وسواس علمی خود، آنها را برای ما به یادگار گذاشته است. این روایات، ترسیمکننده یک سبک زندگی کامل برای بهرهبرداری هر چه بیشتر از ماه رمضان، از ابعاد فردی (عبادت، علمآموزی، توبه) تا ابعاد اجتماعی (افطاری دادن، صدقه، خوشاخلاقی) هستند. شیخ صدوق در آثار ارزشمند خود، به ویژه در کتاب «فضائل الأشهر الثلاثة» (فضایل ماه رجب، شعبان و رمضان) و «امالی»، روایات بسیار مهم و متعددی را درباره این ماه مبارک گردآوری کرده است. این روایات را میتوان مهمترین «رمضانیههای» به جامانده از ایشان دانست. در ادامه، مهمترین این روایات و توصیهها را مرور میکنیم: ۱. مهمانسرای الهی (خطبه شعبانیه پیامبر) مشهورترین روایتی که شیخ صدوق نقل کرده، خطبه معروف پیامبر اکرم (ص) در استقبال از ماه رمضان است که به «خطبه شعبانیه» معروف شده است. ایشان این خطبه را با سند معتبر از امام رضا (ع) نقل میکند . · ماه میهمانی خدا: پیامبر (ص) در این خطبه میفرمایند: «ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به سوی شما روی آورده… و آن ماهی است که شما را در آن به سوی میهمانی خدا خواندهاند» . · ارزش عبادات در این ماه: حضرت در ادامه میفرمایند: «نَفَسهای شما در آن ماه پاداش تسبیح و خواب شما ثواب عبادت است…» . · اهمیت افطاری دادن: پیامبر (ص) بر افطاری دادن به روزهداران تأکید کرده و ثواب آن را برابر با آزاد کردن یک بنده و آمرزش گناهان میشمارند و حتی افطاری دادن با «نصف دانه خرما یا یک جرعه آب» را راهی برای دوری از آتش جهنم معرفی میکنند . ۲. برترین عمل در شبهای قدر: علمآموزی شیخ صدوق در یک مجلس علمی مهم که با حضور علمای شیعه برگزار شده بود، در مورد برترین عمل در شب قدر به بحث مینشیند. نظر نهایی ایشان و سایر علما این است: · تعلیم و تعلّم: در شبی که از هزار ماه بهتر است، هیچ عملی بالاتر از «یک مسئله یاد گرفتن و یاد دادن» نیست. ایشان میفرمایند: «اگر امشب پای منبر نشستی و جملهای برداشت کردی، این از هر عملی فضیلتش بیشتر است» . · الگوی علما: برخی از بزرگان مانند صاحب جواهر و علامه طباطبایی، تألیفات مهم خود را در شب ۲۳ ماه رمضان به پایان رساندهاند که نشان از اعتقاد آنان به فضیلت علمآموزی در این شب دارد . ۳. توصیههای ویژه برای شب قدر در منابع معتبر، به نقل از شیخ صدوق توصیههایی برای شب قدر ذکر شده است: · مشخص نبودن قطعی شب قدر: به نقل از ایشان، شب قدر بین شبهای ۱۹، ۲۱ و ۲۳ رمضان متغیر است و تأکید کردهاند که احیای این شبها، به ویژه ۲۱ و ۲۳، از احیای هزار ماه برتر است . · بهرهگیری حداکثری: از نگاه ایشان، شب قدر فرصتی بینظیر برای تقویت اعتقادات و نزدیک شدن به خداست . ۴. آموزههای اخلاقی و عبادی ماه رمضان شیخ صدوق در آثار خود، روایات متعددی را نقل کرده که به جنبههای مختلف این ماه میپردازد. از جمله: · خودداری از گناهان: مهمترین عمل در این ماه، پرهیز از محرمات است. در روایتی از امام رضا (ع) که ایشان نقل کرده، خداوند به حضرت موسی (ع) وحی میفرماید: «هیچ کدام از عبادتها در نزد من به اندازه چشمپوشی از حرامهای من ارزش ندارد» . · برکات اجتماعی: در خطبه پیامبر (ص) که شیخ صدوق راوی آن است، به اعمال نیکویی چون صدقه به فقیران، احترام به بزرگان، مهربانی با کودکان و صله رحم سفارش شده است .
