مهاجرت در راه علم و دانش، مهاجرت علمي ناميده مي شود، كه يكي از موضوعات مورد توجه جهان امروز است. هجرت علمی لازمه ی یک جامعه ی پویاست و اسلام که دین انسان ساز و جامعه ساز است به این مسئله توجه و نظر دارد. هجرت علمي دو مرحله دارد، هجرت اول هجرت از وطن براي فراگيري علم و هجرت دوم رجعت وبه کارگیری آموزه ها ست. با پژوهش پیرامون مهاجرت علمی می توان نتیجه گرفت که: هجرت علمي موجب رهايي از ركود فكري، بالندگي فكر و انديشه و بهره مند شدن از ديد وسيع و واقع نگري می شود. در صورت بازگشت مهاجرین آ نها می توانند دانش و مهارت خود را مصروف خدمات به موطن و همکیشان کنند. ابن بابویه مورد توجه و اعتماد امام حسن عسکری(ع) بود. دوران کودکی تا جوانیاش را در قم گذرانیده و از محضر پدر دانشورش و شیخ قمیها محمد بن حسن بن احمد بن ولید و دیگر بزرگان بهره برده است. به یقین تا ماه رجب سال ۳۳۹ ق او در قم بسر می برده است، اما تاریخ دقیق خروج او از قم و مسافرتش به ری معلوم نیست. در سالهای پایانی حضور شیخ صدوق در قم، او به دانشمندی حدیثشناس، فقیه و کلامی تبدیل شده بود که عده بسیاری را به سوی کلاسهای درس او سوق میداد. شهرت علمی و قدرت و تسلط او بر علوم و معارف اهل بیت(ع) خیلی زود پا از قم فراتر نهاده و گوش عام و خاص را با نام صدوق آشنا ساخت و همین امر زمینهساز هجرتش از قم گردید. هجرت شیخ صدوق به ری در پی درخواستهای مردم آن دیار و دعوت رسمی والی حکومت نوپای شیعی آل بویه در ری، رکن الدوله دیلمی بوده است. کهنترین گزارش او از حضورش در ری مربوط به دریافت حدیث از ابوالحسن محمدبن احمدبن علی بن اسدالاسدی در ماه رجب سال ۳۴۷ ق میباشد. بیتردید پس از تاریخ ذکر شده، شیخ صدوق رسماً ساکن ری بود. شیخ صدوق در ری به فعالیتهای علمی مورد علاقهاش پرداخت. او علاوه بر استفاده از مجالس درسی مشایخ فقه و حدیث در آن شهر، استاد حلقههای درسی تشنگان دانش بود. همچنین در مجالسی که با عنوان گفتوگوهای علمی و مناظرات کلامی به دستور و دعوت رکنالدوله دیلمی برگزار میشد، شرکت میجست و با استدلال محکمش بر طرفِ مقابل مناظره، پیروز میگشت. گزارش اجمالی این مجالس در لیست آثار او و گزارش تفصیلی برخی از این مجالس در آثار او و شاگردانش آمده است. وی سفرهای متعددی به سرزمین های مختلف داشت و همین سفرهای مهاجرت گونه نقش بسزایی در پویایی معرفتی شیخ المحدثین داشته است.
