بی تردید ایرانیان نقش مهمی در تدوین حدیث و توسعه علوم حدیثی داشته اند،نگارش صحیحین و سنن اربعه اهل سنت و جوامع روایی چهارگانه حدیثی شیعه در کنار دهها اثر برجسته دیگر توسط ایرانیان شاهد این مدعاست.
یکی از این افراد احمد بن زیادبن جعفر محدث ایرانی ساکن منطقه همدان در سده چهارم هجری قمری است که تراث روایی امامیه آکنده از روایات او بخصوص در منقبت اهل بیت است .
وفق برخی مستندات وی واسطه راهیافت بخشی از اساسی ترین نگاشته های حدیثی مشایخ کوفه به منطقه همدان و سرسلسله انتقال تراث روایی کوفیان به قمیان بوده است.
با این وصف پیرامون این شخصیت و احوالاتش اطلاعات دقیقی در دست نیست.
سرآمد محدثان امامیه محمد بن علی بن بابویه در دوران زندگانی خویش شرق و غرب دنیای اسلام را درنوردید تا میراث ائمه اطهار را گردآوری کند.
حاصل سفرهای حدیثی او، کثرت مشایخ و فراوانی تألیف بود، در این مسیر پرفراز و نشیبْ صدوق، قدم به شهرهای دور و نزدیک گذاشت.
در لابه لای سفرهای صدوق و نگاشته های وی، نام «همدان» و یاد محدثان «همدانی» دیده می شود.
از نتایج سفر شیخ صدوق به همدان، آشنایی و تحمل حدیث فراوان از محدثی به نام «احمد بن زیاد بن جعفر همدانی» است.
وی محدثی برخاسته از مکتب همدان، از مشایخ صدوق و از محدثان با روایات فراوان اما مجهول الحالی است که در کتب رجالی مورد غفلت قرار گرفته؛ نام وی در اِسناد آثار پیشینیان امامیه به چشم می خورد.
مرحوم صدوق گاهی از «احمد بن زیاد بن جعفر الهمدانی» (الهمدانی بفتح میم. همدان به سکون میم عشیره ایست از یمن که خیلی هم محب امیر المؤمنین علیه السلام بوده اند و این قصه یا حار همدان من یمت یرنی هم از همین عشیره است.) نقل می کند.
او از مشایخ مرحوم صدوق است که ایشان در راه حج در همدان با او برخورد کرده اند و از ایشان شماری از مصادر شیعه را نقل کرده اند.
مرحوم صدوق با ترضی از ایشان نقل کرده اند، یعنی رضی الله عنه فرموده اند.
دوم اینکه مرحوم صدوق دركمال الدين و تمام النعمة، آورده اند که: «لم أسمع هذا الحديث إلا من أحمد بن زياد بن جعفر الهمداني رضي الله عنه بهمدان عند منصرفي من حج بيت الله الحرام و كان رجلا ثقة دينا فاضلا رحمة الله عليه و رضوانه»
همین جمله مرحوم صدوق منشأ توثیق شده است.
